Peki, Hangi Işler İş Kanunu’na Tabidir? 2023

Kıdem Tazminatı

Başlıklar

1xbet

Kıdem Tazminatına Hak Kazanmanın KoşullarıKıdem Tazminatı Nasıl Hesaplanır?

Kıdem tazminatı, yasada ifade edilen belirli nedenlerle iş sözleşmesinin feshedilmesi sonucu en az bir senelik kıdeme sahip olan işçiye ödenir. Bununla birlikte kıdem tazminatı, işçinin yaşamını yitirmesi sonucu yasal mirasçılarına işveren tarafından ödenmesi gereken tazminat türüdür. Kıdem tazminatı miktarı işçinin ücreti ve kıdemi esas alınarak belirlenir. Kıdem tazminatı işçilere tanınmış bir hak olur sadece İş Kanunu’nda ifade edilen işçilere değil aynı zamanda;

1xbet

– Deniz İş Kanunu’na göre işçi sayılan gemi çalışanları

– Basın İş Kanunu’na göre işçi tanımı haricindeki gazeteciler

– İş Kanunu haricinde kalan Borçlar Kanunu’na tabi, elli dahil olmak üzere elliden az işçi istihdam eden tarım ve orman işlerinin ifa edildiği işyerinde çalışan işçiler için de geçerli bir haktır.

1xbet

Kıdem Tazminatına Hak Kazanmanın Koşulları

Bir işçinin kıdem tazminatına hak kazanabilmesi için kanunen öngörülmüş birtakım şartları karşılıyor olması gerekir. Söz konusu koşullar; iş sözleşmesinin belirli nedenlerle son bulması, işçinin gereken kıdem şartını karşılıyor olması ve İş Kanunu’na göre işçi sayılması şeklinde ifade edilir.

İş Kanunu’na Tabi İşyerinde Çalışıyor Olmak

İşçinin, kıdem tazminatına hak kazanabilmesi için öncelikle İş Kanunu’na tabi bir işyerinde çalışıyor olması gereklidir. Peki, hangi işler İş Kanunu’na tabidir? 4857 Sayılı İş Kanunu’nun ifade ettiği üzere bazı istisnalar bulunmaktadır. Bu istisnalar:

– Deniz ve hava taşıma işlerinde çalışanlar

– 50 kişi dahil, 50’den daha az işçi çalıştıran tarım ve orman işyerleri ve işletmelerinde çalışanlar

– Aile ekonomisi sınırları içinde kalan tarım ve ormanla alakalı her çeşit yapı işlerinde çalışanlar,

– Bir ailenin, haricen kimsenin bulunmaması koşuluyla evlerde ve el sanatlarının icra edildiği işlerde çalışanlar,

– Ev hizmetlerinde çalışanlar,

– Çıraklar,

– Sporcular,

– Rehabilite edilenler

– Esnaf ve Sanatkarlar Kanunu madde 2’ye uygun biçimde üç kişinin çalıştığı işyerlerinde çalışanlar

İşçi olarak nitelendirilmediğinden dolayı kıdem tazminatı hakkına sahip değildirler.

İş sözleşmesinin Belirli Nedenlerle Sonlanması

İş sözleşmesinin sonlanmasından doğan kıdem tazminatının oluşabilmesi için yasa koyucunun, iş sözleşmesinin sonlanmasına bazı koşullar bağladığı görülmektedir. Bu koşullar; işçinin vefatı, işverenin iş sözleşmesin haklı bir nedenle temellendirmeksizin feshetmesi, işçinin iş sözleşmesini halı bir neden göstermeksizin feshetmesi, erkek işçinin askerliği nedeniyle iş sözleşmesinin feshi, Sosyal Güvenlik Kurumu veya alakalı sandıklardan alınacak aylık maksadıyla iş sözleşmesinin feshi ve kadın işçinin evlenmesi nedeniyle evlilik tarihinden itibaren bir yıl içinde evlilik gerekçesiyle iş sözleşmesini feshetmesi olarak sayılmaktadır.

İşçinin Ölmesi Halinde Kıdem Tazminatının Durumu

İşçinin yaşamını yitirmesi nedeniyle iş akdi sonlandığı zaman, işçinin geride kalan yasal mirasçıları, yaşamını yitiren işçinin kıdem koşulu sağlandıysa kıdem tazminatı hakkına sahip olacaktır.

İşverenin Haksız Feshi Sebebiyle Kıdem Tazminatı

İşveren tarafından sözleşmenin ahlak ve iyi niyet kurallarına uygun düşmeyen haller nedeniyle iş akdinin feshedilmesi harici yapılan fesih ihbarı, işçinin kıdem tazminatı hakkına sahip olmasına neden olacaktır.

İlgili yasanın 25. Maddesi, iş akdinin işveren tarafından derhal feshedebileceği koşulları ifade etmektedir. Buna göre haklı sebepler;

– Sağlık Nedenleri

– Ahlak ve İyi Niyet Kurallarına Aykırı Haller ve Benzerleri

– Zorlayıcı Nedenler

– İşçinin Gözaltına alınması veya tutuklanması durumunda yapılan devamsızlık süresinin kanuni bildirim süresini aşması

Hallerinde işveren sözleşmeyi derhal feshedebilir. Bu durumlardan kaynaklanan fesihlerde işçinin kıdem tazminatı hakkı söz konusu değildir.

İşçinin Haklı Nedenlerle Fesih Hakkı Sebebiyle Kıdem Tazminatı

İşçi, hizmet akdini haklı sebeplere temellendirerek fesih ihbarı ile sonlandırdığı takdirde kıdem tazminatı hakkına sahip olur. İş Kanunu 24. Madde bu durumu düzenlemiş olup iş akdinin süresi belirli ya da belirsiz olsun işçi; sağlık nedenler veya zorlayıcı sebepler olması halinde iş sözleşmesini derhal feshedebilir. İşçinin, iş sözleşmesini bu biçimde feshetmesi halinde kıdem tazminatı hakkı saklıdır.

Muvazzaf Askerlik Sebebiyle İşten Ayrılmada Kıdem Tazminatının Durumu

İşçinin kıdem tazminatı hakkına sahip olduğu bir başka durum; muvazzaf askerlik sebebiyle işinden ayrılmasıdır. Bu durumda iş akdi ister işçi ister işveren tarafından feshedilsin her durumda işçi, kıdem tazminatına hak kazanır. Ancak askerlin nedeniyle işten ayrılma halinin askerlik vaktinden makul kabul edilebilecek bir sürede gerçekleşmesi gerekir. Zira Yargıtay; işten ayrılan işçinin askerlik vaktine oldukça uzun bir süre bulunması halinde söz konusu işçiye kıdem tazminatı tanımama yönünde karar vermiştir.

Sosyal Güvenlik Kurumunda Aylık Alma Halinde Kıdem Tazminatının Durumu

İş Kanunu 24. Madde bu husus düzenlemektedir. İşçinin kıdem tazminatı hakkına sahip olabilmesi için iş akdini bu gerekçe ile feshettiğini ifade edip aylık ya da toptan ödemeye hak kazandığını aynı zamanda bağlı olduğu sosyal güvenlik kuruluşuna toptan ya da aylık olarak ödeme yaptığını belge ile desteklemesi şarttır.

Evlilik Nedeniyle Kadın İşçinin İşten Ayrılması Halinde Kıdem Tazminatının Durumu

İş Kanunu, kıdem tazminatının kazanılmasında evlilik nedeniyle işten ayrılmayı da düzenlemiştir. Evlilik gerekçesiyle işten ayrılma halinde kıdem tazminatına hak kazanılması sadece kadın işçilere tanınmaktadır. Evlilik sebebiyle işten ayrılan kadın işçinin kıdem tazminatı alabilmesi için evlilik tarihinden itibaren bir yıl içinde iş sözleşmesinin feshedilmesi gereklidir.

Kıdem Şartının Sağlanıyor Olması

Kıdem şartının sağlanıyor olması ve işçinin kıdem tazminatı hakkına sahip olabilmesi için yasa koyucu en az bir yıl çalışma süresi şartı getirmiştir. İşçi aynı işverenin farklı işyerlerinde çalışarak da bu süreyi doldurabilir.

Kıdem Tazminatı Nasıl Hesaplanır?

Kıdem tazminatının miktarı hesaplanırken işçinin işe başlama tarihi esas alınır. Bu tarihten itibaren iş akdinin devamı süresince geçen her tam sene için otuz günlük son brüt giydirilmiş ücret miktarıdır. Tam bir yıldan arta kalan sürelere dair de aynı oranda ödeme yapılacaktır. Kıdem tazminatının hesaplanmasında alınan son ücret baz alınır. Bu ücrete; yemek ve yol yardımı, prim ödemeleri ve ikramiye başta olmak üzere haricen yapılan ve parayla ölçülebilen diğer yardımlar da eklenir.

Kıdem tazminatı hakkına sahip işçi, gerekli koşulların varlığı halinde kıdem tazminatının alacaklısıdır. İşçinin vefatı durumunda kıdem tazminatı hakkı ise işçinin geride kalan yasal mirasçılarının hakkıdır. Kıdem tazminatı niteliği itibarıyla ücret hüviyetinde olup bir başkasına toptan ya da kısmen devredilebilir özelliktedir. Ücret olma özelliğinden kaynaklı haczedilebilmesi de mümkündür.

Kıdem tazminatının ne zaman ödenmesi gerektiği hususu yasada açıkça yer almamaktadır. Ödeme zamanı tam olarak ifade edilmemesine karşın yine yasada ifade edilen sair hükümlerden anlaşılmaktadır ki ödeme, iş akdinin feshedilmesinden hemen sonra ve derhal surette gerçekleştirilmelidir. Şayet ödenmez ise bu durumda işçi gecikmeden kaynaklı tazminata faiz uygulanmasını talep edecektir. Faiz, iş sözleşmesinin sonlandığı andan ödeme gününe varıncaya değin, mevduata uygulanagelen en yüksek faiz olarak belirlenecektir.

Kıdem tazminatının net biçimde hesaplanması, varsa işçinin harici haklarının belirlenmesi ve yargı yoluyla elde edilmesi ve olası hak kayıplarının önüne geçilmesi için İş Hukuku’na hakim bir kıdem tazminatı avukatı ile birlikte hareket edilmesi elzemdir. Müspet neticenin yasal zeminde hasıl olması için titizlikle çalışacak avukat, işçinin bu süreci en zahmetsiz ve kısa zamanda atlatmasına yardımcı olacak ve yasal hakların işçiye verilmesinde köprü olacaktır.

Yorum bırakın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak.

Scroll to Top